MUSTAFA KEMAL ATATÜRK
(1881-1938)
"Beni görmek
demek mutlaka yüzümü görmek demek değildir. Benim fikirlerimi, benim
duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız bu yeterlidir."
"İki Mustafa
Kemal vardır: Biri ben, et ve kemik, geçici Mustafa Kemal... İkinci
Mustafa Kemal, onu "ben" kelimesiyle ifade edemem; o, ben değil,
bizdir! O, memleketin her köşesinde yeni fikir, yeni hayat ve büyük
ülkü için uğraşan aydın ve savaşçı bir topluluktur. Ben, onların
rüyasını temsil ediyorum. Benim teşebbüslerim, onların özlemini
çektikleri şeyleri tatmin içindir. O Mustafa Kemal sizsiniz,
hepinizsiniz. Geçici olmayan, yaşaması ve başarılı olması gereken
Mustafa Kemal odur!"
1881
Gümrük kolcusu
Ali Rıza Bey ile Zübeyde Hanım'ın oğlu olarak Selânik'te Kocakasım
Mahallesi, Islâhhâne Caddesi'ndeki üç katlı pembe evde doğdu.
1893
Mustafa
Selanik'teki Askeri Hazırlık Okuluna başlar ve burada öğretmeni
tarafından kendisine ikinci ismi "Kemal" verilir.
1895
Mustafa Kemal
Manastırdaki Askeri Liseye (Askeri Rüştiye) başlar.
1899
Mustafa Kemal
İstanbul'da Harbiye'nin hazırlık sınıfına başlar.
1902
Mustafa Kemal
Harbiye'den mezun olur ve buradan sonra Harp Akademisine (Erkan-ı
Harbiye) devam eder.
11 Ocak 1905
Mustafa Kemal
Harp Akademisinden Kurmay Yüzbaşı olarak mezun olur ve Şam'da
bulunan Beşinci Orduda görev almak üzere Şam'a gönderilir.
Ekim 1906
Mustafa Kemal ve
arkadaşları Şam'da "Vatan ve Hürriyet" adıyla gizli bir dernek
kurarlar.
1907
Askeri rütbesi
kolağası olur ve yine aynı yıl içinde görevi Makedonya'daki 3.
Orduya tayin edilir ve Selanik'e gönderilir, Cemiyetinin Merkezi
Selanik'te İttihat ve Terakki Cemiyeti ile birleşir
23 Temmuz
1908
Yukarıdaki gizli
ve siyasi faaliyetlerinin sonucu 2. Meşrutiyetin, padişah
Abdulhamit'e kabul ve ilan ettirilmesi
13 Nisan 1909
İstibdat
taraftarları yeni rejime karşı ayaklanır, Rumeli'den bunları
bastırmak için yola çıkan Hareket Ordusunun Kurmay Yüzbaşkanlığına
deruhte etmesi ve bu ayaklanmada önemli bastırıcı rol oynar
1911
Trablusgarb
savaşına iştirak eder ve oradaki kuvvetlerimizin Kurmaylığını
üzerine alır. Bu arada rütbesi binbaşılığa yükseltilir.
13 Eylül 1911
Mustafa Kemal
İstanbul'daki Genel Kurmaya tayin edilir.
9 Ocak 1912
Mustafa Kemal
Libya'daki Tobruk taarruzunu başarılı bir şekilde yönetir.
24 Ekim 1912
Balkan Savaşının
başlaması üzerine İstanbul'a döner ve Bolayır'da toplanmış olan
kuvvetlerimizin hareket şubesi müdürlüğüne tayin edilir
25 Kasım 1912
Mustafa Kemal
Hareket Başkanı olarak Akdeniz Boğazları özel Kuvvetlerine atanır.
27 Ekim 1913
Mustafa Kemal
Sofya'ya Askeri Ataşe olarak atanır.
2 Şubat 1915
Tekirdağ'da
kurulması kararlaştırılan yeni bir tümenin komutanlığına tayin
edilir. Onun teşkil ettiği ve 19. Tümen adını alan bu tümen
Çanakkale savaşlarında parlak başarılar göstermiştir
25 Nisan 1915
İttifak
Devletleri Arıburnuna çıkarma yaparlar ve Mustafa Kemal Tümeni ile
ilerlemelerini durdurur.
1 Haziran
1915
Çanakkale
savaşlarında gösterdiği büyük başarılardan dolayı rütbesi albaylığa
yükseltilir
9 Ağustos
1915
Mustafa Kemal
Anafartalar Grup Kumandanlığına getirilir.
1 Nisan 1916
Çanakkale
savaşları zaferlerimizle bittiğinden Diyarbakır'daki kolordunun
komutanlığına tayin edilmiştir. Oraya giderken Tuğgeneralliğe terfi
eder.
6-7 Ağustos
1916
Mustafa Kemal
Bitlis ve Muş'u düşmandan geri alır. Bu başarısı üzerine 2. Ordu
komutanlığına atandı.
31 Ekim 1918
Mustafa Kemal
Yıldırım Orduları Grup Kumandanı olur.
30 Nisan 1919
Mustafa Kemal
Erzurum'da bulunan Dokuzuncu Orduya geniş yetkilerle Müfettiş olarak
atanır.
16 Mayıs 1919
Mustafa Kemal
İstanbul'u terkeder. İstanbul'dan 3. Ordu Müfettişliği göreviyle
Bandırma vapuruyla gider.
19
Mayıs 1919
Mustafa
Kemal Samsun'a ayak basar.
21 Mayıs 1919
Erzurum'daki
15.Kolordu Komutanı Kazım Karabekir Paşa ile temas eder
23 Mayıs 1919
Ankara'daki 20.
Kolordu Komutanı Ali Fuat Paşa ile temas eder
28 Mayıs 1919
Türk Milletini
işgallere protesto için mitingler yapmaya davet eder
3 Haziran
1919
Doğu
vilayetlerinde bir Ermeni Hükümetinin kurulması ve İngiliz himayesi
fikirlerine karşı olduğunu beyan eder
21 Haziran
1919
Yurdun
bağımsızlığını kurmak için Türk Milletini kendisiyle birlikte
çalışmaya davet eden tarihi beyannameyi yayınlar
8 Temmuz 1919
Mustafa Kemal
gerek Üçüncü Ordu Müfettişliği görevinden gerekse ordudan istifa
eder.
23 Temmuz
1919
Mustafa Kemal
Erzurum Kongresi Başkanlığına getirilir. Erzurum Kongresinde millet
iradesine dayanan bir millet meclisiyle kuvvetini, gene millet
iradesiyle oluşan bir hükümetin kurulması lüzumunu ilk hedef olarak
ilan eder.
4 Eylül 1919
Mustafa Kemal
Sivas Kongresi Başkanlığına getirilir. Sivas Kongresinde yurdun
muhtelif bölgelerinde kurulmuş olan müdafaa cemiyetlerini Anadolu ve
Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirip bütün millet
kuvvetlerini bir elde idare etmek imkanını sağlar.
11 Eylül 1919
Çalışmalarını
bitiren Sivas Kongresi delegeleri tarafından seçilen Temsil Heyeti
Başkanlığına getirilir
15 Eylül 1919
Temsil Heyeti,
Türk Milletinin yetkili makamı olarak ilan edilir
7 Aralık 1920
Temsil Heyeti
ile birlikte Ankara'ya yerleşir ve bu şehri milli harekatın merkezi
yapar
27 Aralık
1919
Mustafa Kemal
İcra Heyeti ile Ankara'ya gelir.
23
Nisan 1920
Mustafa
Kemal Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisini açar ve bu meclise
başkan seçilir.
11 Mayıs 1920
Mustafa Kemal
İstanbul hükümeti tarafından ölüme mahkum edilir.
5 Ağustos
1921
Mustafa Kemal
Büyük Millet Meclisi tarafından Başkumandan olarak atanır.
23 Ağustos
1921
Türk
birliklerinin Mustafa Kemal tarafından yönetildiği Sakarya savaşı
başlar.
19 Eylül 1921
Sakarya
Zaferinden altı gün sonra Büyük Millet Meclisi, Mustafa Kemal'e
Mareşal rütbesi ile Gazi ünvanını verir.
26 Ağustos
1922
Gazi Mustafa
Kemal Büyük Taarruzu Kocatepe'den yönetmeye başlar.
30 Ağustos
1922
Gazi Mustafa
Kemal Paşa Dumlupınar savaşını kazanır.
1 Eylül 1922
Türk Ordularına
"İlk hedefiniz Akdeniz'dir, İleri!" emrini verir
10 Eylül 1922
Gazi Mustafa
Kemal İzmir'e girer.
1 Kasım 1922
Büyük Millet
Meclisi, Gazi Mustafa Kemal'in Hilafetin kaldırılması Yönündeki
önerisini kabul eder.
14 Ocak 1923
Mustafa Kemal'in
annesi Zübeyde Hanım İzmir'de vefat eder.
29
Ekim 1923
Türkiye
Cumhuriyetinin ilan edilmesi ve Gazi Mustafa Kemal'in ilk
Cumhurbaşkanı seçilmesi.
24 Ağustos
1924
Gazi Mustafa
Kemal İstanbul Sarayburnu'nda ilk kez şapka giyer.
9 Ağustos
1928
Gazi Mustafa
Kemal Sarayburnu'nda yeni Türk Alfabesi ile ilgili konuşma yapar.
3 Mart 1924
Cumhuriyet
rejiminin Türkiye'de kökleşip yerleşmesi için şart olan hilafetin
kaldırılmasını sağlamıştır. Aynı yıl içerisinde medreseleri
kapattırarak milli eğitim alanındaki birliği sağlama yolunu
açmıştır. Gene bu suretle laik ve modern esaslara göre eğitim ve
öğretim yapan müesseselerin kurulmasına zemin hazırlamıştır.
1 Mayıs 1924
Orta Çağın dini
hukuk geleneklerine göre çalışan Şer'iye mahkemelerini kaldırdı
26 Ağustos
1924
Milli sermayeyi
çoğaltmak özel teşebbüsleri teşvik ederek kurmak ve Türk
bankacılığını geliştirmek amacıyla İş Bankasını kurdu.
5 Mayıs 1925
Memlekette
modern çiftçiliği geliştirmek maksadıyla yapılacak teşebbüslere bir
örnek olmak üzere kendi parasıyla bir Orman Çiftliğini kurdurdu
1925
Tekke, zaviye ve
türbelerin kapatılması ile ilgili kanun kabul edilerek batıl inanç
ve taassup yatakları ortadan kaldırıldı
25 Aralık
1925
Medeni kıyafeti
getirdi
26 Aralık
1925
Miladi takvim ve
modern saat ölçüsünü değiştiren kanun kabul edildi
17 Şubat 1926
Türk Medeni
Kanununun kabul edilmesiyle Türk milleti ümmet devrinden çağdaş
medeniyete geçirildi
1 Kasım 1928
Çıkarılan bir
kanunla Türk Milletinin kolayca okuyup yazmasını temin edecek olan
yeni Türk alfabesi kabul edildi.
12 Nisan 1931
Gazi Mustafa
Kemal Türk Tarih Kurumunu kurar.
12 Temmuz
1932
Gazi Mustafa
Kemal Türk Dil Kurumunu kurar.
29 Ekim 1933
Cumhuriyet'in
10.yıl nutkunu yazar ve okur
16 Haziran
1934
Büyük Millet
Meclisi bir yasa geçirerek Gazi Mustafa Kemal'e "Atatürk" soyadını
verme kararı alır.
1934
Kasım ayında
Türk kadınına siyasi hakları tanıyan yasa çıkarıldı. Avrupa'da baş
gösteren siyasi buhran karşısında Balkan Antantının kurulmasında en
önemli rolü oynadı.
1936
Montrö
Antlaşması ile boğazların tahkiminin sağlanmasını temin etti.
Sadabat Paktıyla memleketimiz için gerekli güvenlik tedbirlerinin
alınmasında nazım rol oynadı.
4 Temmuz 1938
Türkiye'nin
ayrılmaz bir parçası olan Hatay'ın bağımsız bir Türk devleti
olmasını sağlamıştı ki bu vatan parçası ölümlerinden sonra
Anavatan'a katılmak imkanını bu sayede buldu.
10
Kasım 1938
Atatürk
perşembe sabahı saat 9.05'te hayata gözlerini yumdu. Türkiye yasa
boğuldu...
19 Kasım 1938
Cenazesi ulusal
egemenliğin simgesi olarak kurduğu başkent Ankara’ya getirildi.
21 Kasım 1938
Türkiye’nin her
yerinden Ankara’ya koşan halk ulu önderin cenazesini büyük bir
törenle Etnoğrafya Müzesi’nde hazırlanan geçici kabrine uğurladı.
10 Kasım 1953
Ölümünün on
beşinci yılında da, büyük bir törenle Anıtkabir'e aktarıldı.
Kaynak:http://www.devletim.com (26 Mart 2007)
|